Ψεύδη και αλήθειες για τη συμφωνία της ΑΤΑ
Του Νικόλα Πέτρου Καπαρτή
Πάνε μόλις λίγα 24ωρα απ’ όταν έπεσαν οι υπογραφές των κοινωνικών εταίρων και των δύο Υπουργών για τη μόνιμη συμφωνία για την Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή (ΑΤΑ) και με έκπληξη μου παρατηρώ πως ορισμένοι διατυπώνουν σωρεία στρεβλώσεων σε μια προσπάθεια να αποπροσανατολίσουν τη κοινή γνώμη και να αποδομήσουν το Συνδικαλιστικό Κίνημα. Εξάλλου, δεν είναι κρυφό πως οι πλούσιοι της χώρας οραματίζονται χωρίς εργασιακά δικαιώματα, χωρίς Συλλογικές Συμβάσεις, χωρίς ΑΤΑ και χωρίς Συντεχνίες. Μόνο που βλέπουν τα κέρδη τους να αυξάνονται όλο και περισσότερο επιδιώκουν να καρατομήσουν το Συνδικαλιστικό Κίνημα, διότι πολύ απλά θέλουν τους εργαζόμενους ανοργάνωτους. Και επειδή, αν είναι κάτι που απεχθάνομαι είναι τα ψεύδη και τα αβίαστα συμπεράσματα, θα τολμήσω να παραθέσω τα γεγονότα ως έγιναν και θα αναλύσω με ψυχραιμία τις αλήθειες και τα ψεύδη που προβάλλουν ορισμένοι καλοπροαίρετοι γύρω από τη μόνιμη συμφωνία για την ΑΤΑ.
Ψέμα 1ο: Πέρασαν το δικό τους οι εργοδοτικές οργανώσεις
Καταρχάς, ουδέν αναληθέστερο είναι το αφήγημα που προσπαθούν να περάσουν ορισμένοι προς την κοινωνία, ότι οι συνδικαλιστικές οργανώσεις έκαναν το «χατίρι» των εργοδοτών και έκαναν βήμα πίσω από τις αρχικές τους θέσεις. Να υπενθυμίσουμε πως οι εργοδότες συχνά πυκνά, τα τελευταία χρόνια, χαρακτήριζαν το θεσμό της ΑΤΑ «αναχρονιστικό» και έθεταν θέμα κατάργησης του. Αυτός ήταν ο στόχος τους εξαρχής, όμως οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και ιδιαίτερα η ΠΕΟ, ουδέποτε επέτρεψαν στους εργοδότες να νιώσουν πως υπάρχει πρόσφορο έδαφος για σενάριο κατάργησης. Αντιθέτως με τη δυναμική του το συνδικαλιστικό κίνημα δεν άφησε ούτε μια μικρή χαραμάδα περιθώριο -στην κυβέρνηση και τους εργοδότες- για συζήτηση αλλαγής του πλαισίου που είχε τεθεί από τη μεσολαβητική συμφωνία και έπειτα, με αποτέλεσμα να επιτευχθεί μια μόνιμη συμφωνία για την ΑΤΑ η οποία την παγιώνει ως θεσμό στο εργασιακό σύστημα της Κύπρου.
Η αλήθεια είναι πως στη συμφωνία έχει επιτευχθεί η βασική διεκδίκηση του συνδικαλιστικού κινήματος που δεν ήταν άλλη από την πλήρη απόδοση της ΑΤΑ. Αυτός ήταν ο στόχος εξαρχής για την ΠΕΟ και το συνδικαλιστικό κίνημα κι αυτό έγινε πράξη μέσω της υπογραφής της μόνιμης συμφωνίας. Οποιοσδήποτε άλλος ισχυρισμός δεν είναι τίποτα άλλο παρά… έπεα πτερόεντα τα οποία το μόνο που επιχειρούν είναι να αποπροσανατολίσουν την κοινωνία και να την χωρίσουν σε «στρατόπεδα». Πιο συγκεκριμένα, βάσει της συμφωνίας η ΑΤΑ θα αποδοθεί στο 80% τον Ιανουάριο του 2026, 90% τον Ιούλιο του 2026 και στο 100% από τον Ιούλιο του 2027 και εντεύθεν.
Ψέμα 2ο: Διαβρώθηκε η φιλοσοφία της ΑΤΑ
Την ίδια ώρα, κάποιοι προσπαθούν να περάσουν το μήνυμα πως έχει διαβρωθεί η φιλοσοφία της ΑΤΑ, διότι στα πλαίσια της διαπραγμάτευσης, έχει μπει παράγραφος στη συμφωνία η οποία προνοεί κόφτη 4% για την καταβολή του θεσμού. Μάλλον κάποιοι συνειδητά κρύβουν προς την κοινωνία, ότι τα τελευταία 30 χρόνια, ο πληθωρισμός μόλις τέσσερις φορές ξεπέρασε το 4%, και τις 3 εξ αυτών το ξεπέρασε απειροελάχιστα. Η μόνη χρονιά που ο πληθωρισμός ανέβηκε πέραν του 8%, ήταν το 2022 λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Συνεπώς, η μόνη αλήθεια είναι πως φιλοσοφία της ΑΤΑ όχι μόνο δε διαβρώθηκε αλλά, όπως προανέφερα, με την υπογραφή της μόνιμης συμφωνίας ο θεσμός παγιώνεται, χωρίς να αφήνει ανοιχτά «παραθυράκια» για επαναφορά της όποιας συζήτησης περί κατάργησης του. Ας μη ξεχνάμε ότι οι εργοδότες στην προσπάθεια που κατέβαλαν για κατάργηση του θεσμού, χρησιμοποιούσαν ευφάνταστές λέξεις όπως «εκσυγχρονισμός» ή «αναπροσαρμογή», προκειμένου να φέρουν την κυβέρνηση και την κοινωνία με το μέρους τους ώστε να διαβρώσουν σε πρώτο χρόνο την ίδια της φιλοσοφία της ΑΤΑ και σε δεύτερο χρόνο να επιχειρήσουν την κατάργηση της. Μάλιστα, στο «ενορχηστρωμένο παιχνίδι» έπεσε «θύμα» και ο ίδιος ο Υπουργός Οικονομικών ο οποίος μέσω δηλώσεων του (22/1/2024), μετά από συνάντηση με το ΚΕΒΕ, έκανε λόγο για ανάγκη διασύνδεσης της ΑΤΑ με την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
Ψέμα 3ο: Εγκαταλείφθηκε το «ΑΤΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ» από τις Συντεχνίες
Απ’ όλα τα στρεβλά αφηγήματα που διατυπώνονται σε ό,τι αφορά τη συμφωνία που υπογράφει, αυτή ίσως να είναι και η πιο άδικη, καθώς από την πρώτη στιγμή που η κυβέρνηση πέταξε το… πυροτέχνημα «ΑΤΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ», το συνδικαλιστικό κίνημα της υπέδειξε πως «Ιδού η Ρόδος ιδού και το πήδημα», διατυπώνοντας τη θέση πως τα λεγόμενα της θα πρέπει να υποστηριχθούν από σχετική νομοθετική ρύθμιση. Τονίζοντας μάλιστα της κυβέρνησης ότι είναι στο χέρι της να πράξει κάτι τέτοιο και πως οι Συντεχνίες είναι έτοιμες να το στηρίξουν. Θα μου πείτε γιατί το χαρακτηρίζω πυροτέχνημα; Μα είναι πασιφανές πως τα μεγάλα κεφάλια των εργοδοτών, στο άκουσμα και μόνο αυτής της δήλωσης, σήμαναν…συναγερμό και στρίμωξαν τον Υπουργό δείχνοντας του ποιος κάνει «κουμάντο» στην οικονομία της χώρας. Και όπως ήταν αναμενόμενο πριν καν ξημερώσει, που λέει ο λόγος, η κυβέρνηση και ο Υπουργός Εργασίας, έκαναν στροφή 180 μοιρών και έθαψαν την πρόθεση τους αυτή. Η αλήθεια είναι ότι η προσπάθεια του Συνδικαλιστικού Κινήματος για εφαρμογή της ΑΤΑ για όλους τους εργαζόμενους όχι μόνο δεν εγκαταλείφθηκε αλλά συνεχίζεται. Οι θέσεις των συνδικαλιστικών οργανώσεων βρίσκονται ενώπιον της κυβέρνησης. Είναι δική της ευθύνη να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να τολμήσει την προώθησή σχετικής νομοθετικής ρύθμισης, για υλοποίηση του «ΑΤΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ». Αλλά επειδή το συνδικαλιστικό κίνημα δεν μένει στα λόγια και βλέπει τη συμφωνία ως υπόβαθρο για τις επόμενες διεκδικήσεις προς όφελος των εργαζομένων, ήδη έχει ζητήσει από την κυβέρνηση τη λήψη μέτρων για εφαρμογή των βασικών όρων των συμβάσεων που περιλαμβάνουν και την ΑΤΑ, στους εργαζόμενους των κλάδων που έχουν συλλογικές συμβάσεις και προώθηση μέτρων για κάλυψη περισσότερων εργαζομένων με συλλογικές συμβάσεις, όπως προβλέπει άλλωστε η σχετική οδηγία της ΕΕ.
Ψέμα 4ο: Η ΑΤΑ αφορά μόνο τον δημόσιο τομέα
Επίσης μια διατύπωση η οποία δεν ισχύει σε καμία των περιπτώσεων, είναι πως η ΑΤΑ καλύπτει μόνο τους εργαζόμενους του δημοσίου τομέα. Κάτι τέτοιο πόρρω απέχει από την πραγματικότητα, καθώς δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενοι οι οποίοι δραστηριοποιούνται στον ιδιωτικό τομέα, καλύπτονται από Συλλογικές Συμβάσεις, άρα λαμβάνουν και ΑΤΑ. Σαφώς και το συνδικαλιστικό κίνημα επιδιώκει την περαιτέρω αύξηση του αριθμού των εργαζομένων του ιδιωτικού, αλλά δυστυχώς τίποτα δε κερδίζεται με ευχολόγια και δηλώσεις «πυροτέχνημα». Η αλήθεια είναι πως το ταξικό συνδικαλιστικό κίνημα, με προμετωπίδα την ΠΕΟ, γνωρίζει πολύ καλά ότι ο αγώνας της διεκδίκησης είναι μακρύς και αδιάληπτος. Τίποτα δε χαρίζεται όταν έχεις απέναντι σου το κεφάλαιο. Ακόμη κι αν η κυβέρνηση δεν τολμήσει ποτέ να προωθήσει νομοθεσία για κάλυψη όλων των εργαζομένων με ΑΤΑ ή για λήψη μέτρων για επέκταση των ΣΣ, το συνδικαλιστικό κίνημα θα συνεχίζει να βρίσκεται εκεί στην πρώτη γραμμή της διεκδίκησης για κάλυψη περισσότερων εργαζομένων και κλάδων με Συλλογικές Συμβάσεις.
Ψέμα 5ο: Μόνο για τα μέλη τους νοιάζονται οι συντεχνίες
Επίσης κάτι που λέγεται από ορισμένους και δεν ευσταθεί, είναι πως οι συνδικαλιστικές οργανώσεις δεν νοιάζονται για τους εργαζόμενους που δεν καλύπτονται από Συλλογικές Συμβάσεις. Πρόκειται για ένα αβάσιμο ισχυρισμό, καθώς οι συντεχνίες ενώ είχαν επιτύχει στα πλαίσια της διαπραγμάτευσης το βασικό τους στόχο -την επαναφορά της ΑΤΑ στο 100%- εντούτοις τόλμησαν και διεκδίκησαν τη διασύνδεση του θεσμού με τον Εθνικό Κατώτατο Μισθό, με κίνδυνο μάλιστα να τιναχθούν όλα στον αέρα από τους εργοδότες, που ούτε ήθελαν να ακούσουν κάτι τέτοιο. Κι όμως το συνδικαλιστικό κίνημα στάθηκε σαν βράχος στο μέτωπο της διεκδίκησης και παρά το γεγονός ότι κρατούσε στα χέρια του μια συμφωνία που ικανοποιούσε τα μέλη του, διεκδίκησε την ΑΤΑ και για τους εργαζόμενους που δεν καλύπτονται από ΣΣΕ και λαμβάνουν τον Κατώτατο Μισθό. Με λίγα λόγια για άλλη μια φορά το συνδικαλιστικό κίνημα αγωνίστηκε για τους πιο ευάλωτους. Διευκρινίζεται δε, πως παρά το γεγονός ότι η ΠΕΟ και το συνδικαλιστικό κίνημα επιδίωκε απόδοση της ΑΤΑ σε ετήσια βάση για όσους λαμβάνουν τον Κατώτατο Μισθό, αυτό που επιτευχθεί είναι να δίνεται ο θεσμός σε αυτούς τους εργαζόμενους κάθε δύο χρόνια αναλογικά. Ωστόσο, το θέμα δεν μένει εκεί, καθώς μέσω του παραρτήματος της συμφωνίας, για διασύνδεση του Εθνικού Κατώτατου Μισθού με την ΑΤΑ που εκ των πραγμάτων καλύπτει δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους, οι Συντεχνίες κατάφεραν να αφήσουν ανοικτό το πεδίο για διεκδίκηση του αιτήματος για καταβολή της ΑΤΑ σε ετήσια βάση στην αναθεώρηση του Κατώτατου Μισθού το 2028.
Εν κατακλείδι, μέσα σε ένα κλίμα απόπειρας εξόντωσης του θεσμού της ΑΤΑ, το συνδικαλιστικό κίνημα με πρωταγωνίστρια την ΠΕΟ κατάφερε όχι μόνο να χαλάσει τις ορέξεις των εργοδοτών, αλλά κατάφερε να ριζώσει το θεσμό, να επαναφέρει το ποσοστό καταβολής του στο 100% και να τον επεκτείνει και στους πιο ευάλωτους συμπολίτες μας, οι οποίοι δεν καλύπτονται από ΣΣΕ. Το μόνο βέβαιο είναι πως ο αγώνας για κάλυψη όλων των εργαζομένων με τον θεσμό της ΑΤΑ δεν έχει τελειώσει αλλά συνεχίζεται πιο εντατικά από ποτέ!