Μεταξύ άλλων αναφέρεται στο υπόμνημα ότι: «Πρόθεσή μας είναι η επαναξιοποίηση του θεσμού του κοινωνικού διαλόγου, της τριμερούς συνεργασίας και του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος, ευελπιστώντας πως ανάλογη θα είναι και η προσέγγιση της Κυβέρνησης. Είναι πρόθεσή μας, προς τούτη την κατεύθυνση, όπως αξιοποιηθεί η σύγκληση του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος από τον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων για τις 9 Ιανουαρίου 2026.
Σε μια περίοδο όπου η Κυπριακή οικονομία καταγράφει θετική πορεία, με τον ρυθμό ανάπτυξης να βρίσκεται στο 3.5% του ΑΕΠ, την ανεργία να καταγράφει σημαντική μείωση, ευρισκόμενη στο 4.1%, τη μείωση του δημόσιου χρέους και την αύξηση του δημοσιονομικού πλεονάσματος, δεν μπορεί να συνεχίζεται η σοβαρή διάσταση μεταξύ ανάπτυξης, κερδοφορίας των επιχειρήσεων και μισθών των εργαζομένων. Είναι σημαντικό να καταγραφεί και το γεγονός πως, ενώ η κερδοφορία των επιχειρήσεων έχει αυξηθεί από το 17.4% στο 26.1% κατά την περίοδο 2010-2024, οι μισθοί, κατά την ίδια χρονική περίοδο, έχουν μειωθεί από το 47.6% στο 44.1% έναντι του ΑΕΠ.
Η συνεχής αύξηση του κόστους ζωής και οι ελλοχεύοντες κίνδυνοι για φτωχοποίηση των εργαζομένων επιβάλλουν μια πιο συγκροτημένη και στοχευμένη διαχείριση των θεμάτων που αφορούν στην απασχόληση. Αναμένεται πως, η ολοκλήρωση της διαδικασία που θα οδηγήσει στη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, εντός του 2026, θα στηρίξει ουσιαστικά τους συνταξιούχους, διασφαλίζοντας συντάξεις οι οποίες θα βρίσκονται πάνω από το όριο της φτώχειας.»
Ως εκ τούτου, τονίζουν οι Συντεχνίες, θέτουμε ενώπιον σας τέσσερα θέματα που χρήζουν διαχείρισης και επίλυσης χωρίς άλλη χρονοτριβή:
1. Κατώτατος μισθός
Η αξιολόγηση της Επιτροπής Αναπροσαρμογής του Κατώτατου Μισθού, έχει επιβεβαιώσει πως η θέσπιση αλλά και η βελτίωση του ύψους του κατώτατου μισθού δεν έχουν επενεργήσει αρνητικά στην ανάπτυξη της οικονομίας, στην απασχόληση, στην παραγωγικότητα και στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Αντίθετα, σαφής είναι η διαπίστωση της αύξησης του κόστους ζωής, λαμβάνοντας επίσης υπόψη πως, με βάση και τα στατιστικά στοιχεία της ΕΕ, το 60% του κατώτατου μισθού καλύπτει μόνο την ενοικίαση διαμερίσματος ενός υπνοδωματίου.
Με βάση το δεδομένο πως, ο κατώτατος μισθός αφορά ευάλωτους εργαζόμενους οι οποίοι δεν είχαν την όποια επίδραση από τη φορολογική μεταρρύθμιση, σε συνάρτηση και με τις πιο πάνω διαπιστώσεις, ο κατώτατος μισθός θα έπρεπε να ήταν σαφώς πιο βελτιωμένος.
Οι ανάγκες των εργαζομένων, σε συνάρτηση και με τις δυνατότητες των επιχειρήσεων επιβάλλουν όπως:
* Αυξηθεί το ύψος του κατώτατου μισθού, συνυφασμένο τουλάχιστον με το 58.5% του διάμεσου μισθού, (στοιχείο που λήφθηκε υπόψη στην προηγούμενη αναθεώρηση), και προσθήκη της ΑΤΑ ως η πρόσφατη Μόνιμη Συμφωνία. Υπενθυμίζεται πως, ο διάμεσος για το 2024 είναι στα 1.881 Ευρώ, ενώ για το 2025 έχει ανέλθει στα 1.975 Ευρώ. Αφαιρουμένης της ΑΤΑ από τον κατώτατο μισθό (1.088 Ευρώ), αυτός βρίσκεται μόλις στο 56% του διαμέσου του 2024 και στο 54% του 2025. Ο δε κατώτατος πρόσληψης (979 Ευρώ), αφαιρουμένης της ΑΤΑ βρίσκεται μόλις στο 51% και στο 48.5% αντίστοιχα. * Διασυνδεθεί με την ωριαία απόδοση, όπως ΕΠΙΤΑΚΤΙΚΑ και ξεκάθαρα είχε τεθεί από το συνδικαλιστικό κίνημα, έτσι ώστε να αίρονται οι όποιες στρεβλώσεις προκύπτουν από τα διαφορετικά ωράρια εργασίας που ισχύουν σε διαφορετικούς επαγγελματικούς κλάδους. Σε διαφορετική περίπτωση ανατρέπεται η λογική και η φιλοσοφία του ενιαίου κατώτατου μισθού, ενώ παράλληλα μέσω της ωριαίας απόδοσης, μειώνεται και ο αθέμιτος ανταγωνισμός ανάμεσα στις επιχειρήσεις.
Υπενθυμίζεται επίσης πως, με βάση τη Συμφωνία Ανώτατου Επιπέδου για το 38ωρο, του 1992, οι εργοδοτικές και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις έχουν συμφωνήσει τη σταδιακή μείωση των ωρών εργασίας από 38 σε 40 εβδομαδιαίως. Η ολοκλήρωση της εφαρμογής της διακόπηκε λόγω της οικονομικής κρίσης, σε ότι αφορά συγκεκριμένους επαγγελματικούς τομείς, όπως είναι οι φρουροί ασφαλείας και οι καθαρίστριες.
* Ενσωμάτωση στο Διάταγμα για τον κατώτατο μισθό, των μισθών πρόσληψης όπως προκύπτουν μέσα από τις κλαδικές συλλογικές συμβάσεις, όπως έχει συμφωνηθεί στη μεταξύ μας συνάντηση στις 13 Νοεμβρίου 2025.
2. Εφαρμογή- διεύρυνση κάλυψης μέσω συλλογικών συμβάσεων
Η θετική έκβαση της δικαστικής διαδικασίας σχετικά με την Οδηγία για τον Ευρωπαϊκό Κατώτατο Μισθό, η οποία διασυνδέεται και με την επάρκεια των μισθών, και η έκδοση της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, επιβεβαιώνει την ανάγκη δημιουργίας των αναγκαίων και ικανών συνθηκών για επέκταση και διεύρυνση της εφαρμογής και της κάλυψης μέσω συλλογικών συμβάσεων.
Η Κυπριακή Δημοκρατία οφείλει να καταθέσει το απαιτούμενο νομοσχέδιο για ψήφιση από τη Βουλή (αυτό θα έπρεπε να είχε ήδη γίνει μέχρι και τον Νοέμβριο του 2024), ενώ παράλληλα, θα πρέπει να σχεδιαστεί από τους κοινωνικούς εταίρους, η στρατηγική που θα οδηγήσει στην επίτευξη του στόχου της κάλυψης τουλάχιστον του 80% των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις.
Στο μεσοδιάστημα όμως:
* Θα πρέπει να ενεργοποιηθεί η μεταξύ μας συμφωνία της 13ης Νοεμβρίου 2025, για διασύνδεση των δημοσίων συμβάσεων με την προϋπόθεση της εφαρμογής συλλογικών συμβάσεων. Αυτή η ρύθμιση θα υποβοηθήσει αφενός, την υλοποίηση του στόχου της ΕΕ και, αφετέρου, θα λειτουργήσει υποβοηθητικά στην άρση του αθέμιτου ανταγωνισμού σε σχέση με τις επιχειρήσεις που εφαρμόζουν συλλογικές συμβάσεις.
3. Στρατηγική Απασχόλησης Εργαζομένων από Τρίτες Χώρες
Η συγκεκριμένη Στρατηγική αναθεωρήθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2023, κατά την τελευταία συνεδρίαση του τότε Υπουργικού Συμβουλίου, δημιουργώντας ανατροπές σε σχέση με την μέχρι τότε υποχρέωση των εργοδοτών για εφαρμογή συλλογικής σύμβασης ως προϋπόθεση έκδοσης άδειας απασχόλησης εργαζόμενων από Τρίτη χώρα. Ενώ αναμενόταν διόρθωση αυτής της ανατροπής από την παρούσα κυβέρνηση, τουναντίον, το νέο Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε στις 19 Φεβρουαρίου 2025, το νέο Πλαίσιο Εργοδότησης Αλλοδαπών Εργαζομένων, το οποίο δημιουργεί ακόμη περισσότερες στρεβλώσεις στην αγορά εργασίας, ενώ δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού ανάμεσα σε ντόπιους και κοινοτικούς εργαζόμενους σε σχέση με τους εργαζόμενους από Τρίτες χώρες.
Ο αθέμιτος ανταγωνισμός προκύπτει κυρίως λόγω διαφορετικών δεδομένων και ωφελημάτων στην απασχόληση, ενώ παράλληλα δημιουργείται και το φαινόμενο της μεταφοράς εργαζομένων σε διαφορετικά υποστατικά του ίδιου ομίλου εταιρειών, με αποτέλεσμα να επεκτείνεται η περίοδος αναστολής και κάλυψης μέσω ανεργιακού επιδόματος για τους ντόπιους και κοινοτικούς εργαζόμενους, κυρίως στον τομέα των ξενοδοχείων.
Θεωρείται πως το θέμα χρήζει επανασυζήτησης, με ιδιαίτερη προτεραιότητα στην:
* Διασύνδεση της παραχώρησης αδειών με την εφαρμογή συλλογικής σύμβασης, ενεργοποιώντας τις πρόνοιες της Οδηγίας και δημιουργώντας καλύτερες συνθήκες στην αγορά εργασίας. * Ενεργοποίηση των Συμβουλευτικών Τεχνικών Επιτροπών αξιολόγησης των αιτήσεων, καθώς η ρύθμιση που τις έχει υποκαταστήσει, δεν λειτουργεί αποδοτικά, ενώ δημιουργεί περισσότερες στρεβλώσεις στην απασχόληση. * Δημιουργία συνθηκών διαφάνειας στην έκδοση των αδειών, καθώς υπάρχουν συγκεκριμένες καταγγελίες για παράκαμψη των προνοιών και παραχώρηση μεγαλύτερου αριθμού αδειών από ότι προβλέπεται.
4. Εφαρμογή του Λογισμικού ΕΡΓΑΝΗ II
Η καλύτερη ρύθμιση και η δημιουργία δυνατοτήτων πιο ολοκληρωμένων ελέγχων σε σχέση με την ομαλή λειτουργία της αγοράς εργασίας και αποτροπής φαινομένων εκμετάλλευσης εργαζομένων, όπως και αδήλωτης και υποδηλωμένης εργασίας, επιβάλλουν:
* Την εφαρμογή του Λογισμικού συστήματος ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, μέσω του οποίου θα ενισχυθεί και η διαφάνεια, καθώς ο κάθε εργαζόμενος θα έχει πρόσβαση στο σύστημα, για ενημέρωση σε σχέση με τα στοιχεία που τον αφορούν.
«Εξοχότατε Πρόεδρε,
Για μια πιο ενδελεχή συζήτηση των πιο πάνω θεμάτων, θεωρούμε ως ιδιαίτερα χρήσιμη τη διευθέτησης συνάντησης μαζί σας και με τον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων», καταλήγουν οι Συντεχνίες.
